www site içi
 
| | | | | | | |
ANA SAYFA
SİTE HARİTASI
|
GÜNCEL KONU
ÖZEL GİRİŞ
 
 

Çocuk Felci nedir?
Çocuk felci geçmişte çok sayıda insanın sakat kalmasına ve ölümüne neden olmuş, bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalığın bilinen tarihi çok eskilere kadar uzamaktadır. Çocuk felcine bağlı olarak sakat kalan çok sayıda adı tarih sayfalarında yer almış kişi vardır. Roma İmparatoru Claudius ve İkinci Dünya Savaşı sırasında A.B.D. başkanı olan Roosvelt bunlar arasındadır. Geçmişte büyük çocuk felci salgınları yaşanmış ve kısa sürede çok sayıda kişi hayatını kaybetmiştir. 1916 yılında A.B.D.de ortaya çıkan salgında binlerce insanın sakat kaldığı ve öldüğü bilinmektedir.

 

Etken
Hastalığa poliovirus adı verilen ve esas olarak barsağa yerleştiği halde ishale neden olmayıp, merkezi sinir sisteminin hareketi sağlayan kaslara uyarı gönderen sinir hücrelerine gidip, kaslarda gevşemeyle kendini gösteren felç ortaya çıkaran viruslar neden olur. Bulaşma genellikle hastaların dışkıları ile bulaşmış gıdalar veya ellerin ağız ile teması sonucu ortaya çıkar.

 

Yaş ve mevsim
Çocuk felci en çok ilk iki yaştaki çocukları etkilerse de bağışık olmayan her yaştaki insanda görülebilir. En çok rastlandığı dönem yaz aylarıdır.

 

Belirti ve bulgular
Virusun bulaştığı kişilerin çoğu hastalığı belirtisiz olarak atlatır. Bir kısım hastada ateş, halsizlik, iştahsızlık, kırıklık gibi gripal enfeksiyonlara benzer belirtiler ortaya çıkar. Vakaların yaklaşık % 1’inde başağrısı, kusma, ense sertliği gibi menenjit tablosu, sadece binde birinde ise felçler görülür. Yani hastalık tanı konulduğundan çok daha yaygındır. Felçler genellikle bacaklardan başlayıp, yukarı doğru ilerler ve asimetriktir. Yani aynı ekstremitede bazı kaslar felçli iken, bazıları sağlamdır. Tipik olarak gevşek tipte felç vardır, beyinde olan kanamalar ve damarsal olaylara  bağlı felçlerde (inme) ise kaslarda sertleşme ile birlikte felç görülür. Duyu bozuklukları genellikle olmaz. Kol ve bacak kaslarının dışında bazı hastalarda diafram ve göğüs kaslarının tutulumlarına bağlı solunum yetmezliği ve buna bağlı ölümler ortaya çıkabilir. Felçlerin bir kısmi birkaç hafta sonra düzelmeye başlar, ancak bir bölümü kalıcıdır.

 

Tedavi
Etkeni ortadan kaldıracak bir ilaç tedavisi yoktur. Felçlerin geliştiği sırada vücudun, kol ve bacakların nötral pozisyonda (kol ve bacaklar hafif bükük, yatar pozisyon) tutulması gerekir. Solunum kasları ve diafram tutulmuş ise solunum cihazı ile destek uygulanır. Hastalığın aktif dönemi geçtikten sonra fizik tedavi ve bazı kalıcı felçler için cerrahi yöntemler uygulanmaktadır.

 

Korunma
Hastalarla veya gıdalarla temastan sonra el yıkama son derece önemlidir. En etkili korunma yolu ise aşılamadır. Ağızdan ve iğne ile uygulanan iki farklı aşı mevcuttur. Bu aşılar sayesinde çocuk felcinin bütün dünyada yok edime noktasına yaklaşılmıştır. Ülkemizde de 1998 yılından beri vaka görülmemektedir. Sadece Nijerya ve Yemen gibi bazı ülkelerde aşı yaptırmayan küçük toplumlarda yeni hastalar gözlenmekte, bu nedenle son bir yıldır bu ülke vatandaşları ile temas riski olduğu için hacca giden vatandaşlarımıza çocuk felci aşısı uygulanmaktadır. Aşı ülkemizde 2, 3, 4, 16-24. aylarda ve ilköğretim 5. sınıfta olmak üzere 5 doz şeklinde ağızdan, ücretsiz olarak uygulanmaktadır. İğne ile uygulanan aşı da ülkemizde diğer aşılarla aynı enjektör içerisinde mevcuttur, ancak devlet tarafından geri ödemesi henüz yapılmamaktadır. Ağızdan uygulanan aşı canlı virus içermesi nedeniyle çok nadiren de olsa çocuk felcine benzer bir hastalığa neden olabildiğinden, kısa süre içerisinde iğne ile uygulanan aşıya geçilmesi, birkaç yıl içerisinde de, bütün dünyada hastalığın ortadan kalktığının anlaşılmasıyla birlikte, çocuk felci aşısının uygulamadan kaldırılması planlanmaktadır.

Prof. Dr Mehmet Ceyhan
Mayıs 2006
mceyhan@hacettepe.edu.tr